محمد رضا نصيرى

مقدمه 8

اسناد ومكاتبات تاريخى ايران ( دوره افشاريه ) ( فارسي )

مذاكره پرداخت « 25 » نقطه‌نظرهاى نادر در مورد شرايط صلح مغاير با شرايطى بود كه قبلا رضاقلى خان اعلام داشته و بر سر آن توافق شده بود . « 26 » باب عالى در جلسهء سرى مجددا پيشنهادات ايران را بررسى كرد و چون به نتيجه‌اى دست نيافت سفراى ايران را روانهء بغداد ساخت تا با احمد پاشا ، والى بغداد كه مردى مدبّر و آگاه به مسائل ايران بود ، به گفتگو پردازند . هنوز سفراى ايران وارد ديار بكر نشده بودند كه شاه تهماسب از غيبت نادر ، كه براى سركوبى ابداليها به خراسان رفته بود ، استفاده كرده با هيجده هزار نفر در جمادى الاول 1143 / دسامبر 1730 از اصفهان به تبريز آمد و از آنجا به ايروان حركت نمود و در نزديكى ايروان بر سپاه عثمانى شكست سختى وارد كرد و شهر را به محاصره گرفت . « 27 » باب عالى ، كه مقصود از اعزام سفرا به استانبول و اعلام پيشنهادات صلح را در جهت اغفال خود تلقى كرده بود ، بلافاصله دستور توقيف سفيران ايران را صادر نمود . سفراى ايران دستگير و در قلعهء ماردين محبوس گشتند « 28 » . احمد پاشا ، والى بغداد ، و على پاشا ، والى ارزروم ، به دستور باب عالى به مقابله پرداختند و در جنگى كه در قريهء كردخان رخ داد شاه تهماسب مغلوب شد و به قزوين عقب‌نشينى كرده تقاضاى صلح نمود . نمايندگان طرفين در حال مذاكره بودند كه شاه تهماسب مجددا در سيزدهم ربيع الاول 1144 / پانزدهم سپتامبر 1731 بر سپاه عثمانى يورش برد ، ولى به زودى مغلوب گشت ، و همدان در شانزدهم ربيع الاول / هيجدهم سپتامبر سقوط كرد و به دنبال آن ، در پانزدهم جمادى الاول / پانزدهم اكتبر ، اروميه و در چهارم جمادى الاخر / چهارم نوامبر تبريز به دست عثمانيها افتاد « 29 » . خبر اين پيروزى به سرعت به استانبول رسيد . موج شادى استانبول را فرا گرفت و به سلطان لقب « غازى » داده شد . « 30 » شاه تهماسب بناچار تقاضاى صلح نمود و طبق معاهده‌اى كه در بغداد با احمد پاشا منعقد گرديد ، در قسمت آذربايجان رود ارس و در ناحيهء عراق درنه و در ساير مناطق خط مرزى قديم حد فاصل قرارداده شد . در نتيجه ، گنجه ، تفليس ، ايروان ،

--> ( 25 ) . نمايندگان دولت عثمانى عبارت بودند از : رئيس الكتاب اسماعيل افندى ، محمد افندى امين دفتر ، عثمان خالص افندى ، سيد ابو بكر فردوسى افندى . ( 26 ) . سند شماره 9 ، ( 27 ) . Sem'dan Zade Tarihi / I , 25 . ( 28 ) . Mufassal Osmanli Tarihi / 5 , 2477 ; Sem'dan zade Tarihi / I , 22 . ( 29 ) . تاريخ مفصل ايران ، / 716 . ( 30 ) . عثمانلى تاريخى / 4 ، 851 .